M.FEHMİ KUBİLAY
Cumhuriyetimizin yeni kurulduğu dönemde, dış mihrakların tahriklerine kapılarak ayaklanmaya kalkışanlar olmuştur.
Bu kalkışmalarda din kullanılmıştır.
23 Aralık 1930 sabahı Manisa’dan Menemen’e gelen dördü silahlı altı kişi, bir camiden aldıkları yeşil sancağı sabah namazından sonra ilçe meydanına dikerek silah zoruyla etraflarına adam toplamaya çalışmışlardır.
Sarıklı ve cübbeli bu kişilerin, Şeyh Esat’ın Manisa’da Nakşibendi tarikatını yaymakla görevlendirdiği Laz İbrahim Hoca tarafından yönlendirildiği söylenmektedir.
İlk eylemciler arasında;
🔸Giritli Derviş Mehmet,
🔸Şamlı Mehmet,
🔸Sütçü Mehmet Emin,
🔸Nalıncı Hasan,
🔸Küçük Hasan vardı.
Derviş Mehmet cemaate kendini mehdi olarak tanıtmış, dini korumaya geldiklerini söylemiştir.
Arkalarında 70 bin kişilik halife ordusu olduğunu, öğle saatlerine kadar şeriat bayrağı altında toplanmayanların kılıçtan geçirileceği tehdidinde bulunmuştur.
Olayların Menemen İlçesi’ndeki askeri birlikte duyulması üzerine, alay komutanı yedek subay Kubilay’ı bir manga askerle birlikte olay yerine göndermiştir.
Kubilay askerlerin yanından ayrılarak tek başına eylemcilerin arasına girmiş ve onları teslim almaya çalışmıştır.
Ancak asiler ikna olmamışlar ve çatışma çıkmıştır.
Yaralanarak cami avlusuna sığınan Kubilay’ın başı Derviş Mehmet tarafından kesilmiştir.
Asiler kesik başı yeşil bayrağın sopasına asarak çılgınlıklarını sürdürmüşlerdir.
Olay yerine sonradan gelen Bekçi Hasan ateş ederek gruptan birini yaralamış, ancak açılan ateş sonucu o da şehit edilmiştir.
Arkadaşının yardımına koşan Bekçi Şevki de açılan ateş sonucu şehit olmuştur.
Olay yerine gelen takviye birliklerin “Teslim ol!” çağrısına uymayan eylemcilerin bir kısmı öldürülmüş, kaçmaya çalışan elebaşılar ve asilerin tamamı tutuklanmıştır.
Mustafa Fehmi Kubilay, 43. Piyade Alayında Asteğmen olarak askerlik yapmaktadır.
Mesleği öğretmenliktir…
Menemen olayı, Şeyh Said ayaklanmasından sonra, Genç Cumhuriyet Rejiminin kuruluşundan yedi yıl sonra karşılaştığı diğer bir isyan olarak tarihe geçmiştir.
Bu acı olayda Asteğmen Kubilay ile birlikte şehit olan Hasan ve Şevki adlı bekçilerimizi rahmet ve şükranla anıyorum…
Şeyh Said ayaklanması, Menemen olayı sıradan bir olay değil, aslında Laiklik ile Şeriatın çatışmasıdır.
Türkiye’nin bölünüp parçalanmasını isteyen emperyalist güçler halen bu çatışmayı kaşımaktadırlar.
Menemen olayını tek bir sebebe bağlamak doğru değildir.
Birbirini tetikleyen birçok sebebi bulunmaktadır.
Bunları özetle şöyle sıralamak mümkündür;
🔹Şeriat isteyen kesimin Laz İbrahim önderliğinde ayaklanması.
🔹Derviş Mehmet isimli kişinin kendisini herkese mehdi olarak tanıtması.
🔹Cumhuriyet ile gelen yeniliklerin şeriatçı grup tarafından reddedilmesi.
🔹Cumhuriyet karşıtlığı.
Menemen olayının, ciddi sonuçlar ve yaptırımları olmuştur.
Askerlerin sert müdahalesi ve bölgede sıkıyönetim ilan edilmesi ile kontrol altına alınan bu isyanın sonuçları şu şekildedir;
💢Yeni olan Cumhuriyet rejiminin çok partili hayata hazır olmadığı anlaşılmıştır.
💢Özellikle Menemen olayının çıktığı bölge olmak üzere sıkıyönetim ilan edilmiştir.
💢Laikleşmenin yeniliğin reddedildiği bir isyan olduğu için laikleşme yolunda atılan adımlar hız kazanmış ve halk fikirlere adapte edilmeye çalışılmıştır.
💢Cumhuriyet ve laiklik karşıtı bu ayaklanmaya katılan ve Mustafa Fehmi Kubilay isimli yedek subayın öldürülmesinde rol oynadığı tespit edilen 105 sanık 15 Ocak 1931 yılından itibaren Divan-ı Harpte yargılanmaya başlanmıştır.
💢Yargılamalar neticesinde ayaklanmaya katılan 37 kişinin idamına, 41 kişinin çeşitli hapis cezaları ile cezalandırılmasına karar verilmiştir.
Türk Milleti, Atatürk ve silah arkadaşlarının önderliğinde çok zor bir Kurtuluş Savaşını kazanarak Türkiye Cumhuriyetini kurmuştur.
Ancak daha sonra, en büyük kurtuluş savaşını cehalete karşı vermeyi başlatmış, maalesef başarılı olamamıştır.
Cehalet sürekli olarak alanını genişletmektedir.
İktidarlarını ve ekonomik kazançlarını cehaleti sömürmekten kazananlar, bütün güçleri ile cehaletin egemenliğine destek olmaktadırlar.
Mustafa Fehmi Kubilay’ı Bekçi Hasan ve Şevki’yi katledilişlerinin 95.yılında saygı, minnetle anıyorum.
“Menemen’de işlenen bu hain saldırı; yalnızca Kubilay’a değil, genç Cumhuriyetimizin aydınlanmacı, laik ve devrimci temellerine yönelmiş açık bir karşı devrim girişimidir.
Mustafa Fehmi Kubilay, aydınlanmacı eğitimin, bilimin ve aklın temsilcisi olarak hedef alınmış; Onun şahsında Cumhuriyet devrimlerine saldırılmıştır.
Büyük Önder Mustafa Kemal Atatürk’ün Kubilay’ı “devrim şehidi” olarak tanımlaması, onu gericiliğe ve karanlığa karşı verilen mücadelenin simgesi hâline getirmiştir.
Atatürk’ün olayın ardından yaptığı ve bugün hâlâ güncelliğini koruyan uyarısı tarihsel bir ders niteliğindedir;
–“Kubilay Bey şehit edilirken, mürtecilerin gösterdiği vahşet karşısında, ahaliden bazılarının onlara alkışla destekte bulunmaları, bütün cumhuriyetçi ve vatanseverler için utanılacak bir hadisedir.”
Aradan geçen 95 yıla rağmen, Cumhuriyet devrimlerini sindiremeyen, aklın ve bilimin yerine dogmaları hâkim kılmak isteyen zihniyet varlığını sürdürmektedir.
▪️Eğitim sisteminin tarikat ve cemaat yapılarının taleplerine göre şekillendirilmesi;
▪️Laik ve bilimsel eğitimin tasfiye edilmesi,
▪️Karma eğitimi ve kadınların kamusal alandaki görünürlüğünü hedef alan söylemler,
Menemen’deki gerici zihniyetin günümüzdeki yansımalarıdır.
Türkiye Cumhuriyeti;
“Şeyhler, dervişler, müritler ülkesi olmayacaktır.”
Başöğretmenimiz, Mustafa Kemal Atatürk’ün aydınlık yarınları emanet ettiği Türk milleti olarak;
Mustafa Fehmi Kubilay’ın canı pahasına savunduğu Cumhuriyet devrimlerini; alanlarda ve meydanlarda koruyacağız…
Yaşasın Laiklik!
Yaşasın Cumhuriyet!
Turan ÇATAL
Araştırmacı Gazeteci-Yazar
EGEDE YAŞAM ::: Özgür İnternet Gazetesi
Halkın ve Sadece Haklının Yanında…
YAŞASIN CUMHURİYET…
MUSTAFA KEMAL’İN ASKERLERİYİZ…
NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE…