ERZURUM KONGRESİ

Haşmet GÜRBÜZ Son Güncelleme 28 Temmuz 2025

ERZURUM KONGRESİ

Erzurum Kongresi, 23 Temmuz-7 Ağustos 1919 tarihleri arasında Erzurum’da toplanan kongredir.
17 Haziran’da Vilâyât-ı Şarkıye Müdâfaa-i Hukuk Cemiyeti Erzurum şubesi tarafından toplanan Erzurum Kongresi, Erzurum Umûmî Kongresi veya Umûmî Erzurum Kongresi olarak da anılır.
Kongreye çoğunluğu işgal altındaki 5 doğu ili Trabzon, Erzurum, Sivas, Bitlis ve Van’dan gelen 62 delege katılmış; 2 hafta süren kongrede alınan kararlar kurtuluş mücadelesinde izlenen çizgide önemli ölçüde belirleyici olmuştur.
Kongreyi geçici başkan olarak Erzurum delegelerinden Hoca Raif Efendi açmış, yoklamanın ardından yapılan oylamada Mustafa Kemal Paşa kongre başkanlığına getirilmiştir.
Manda ve himaye reddedilerek ilk kez ulusal bağımsızlığın koşulsuz olarak gerçekleştirilmesine karar verilmiştir.
İlk kez millî sınırlardan bahsedilmiş ve Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalandığı anda Türk vatanı olan topraklarının parçalanamayacağı açıklanmıştır.
Toplanış şekli bakımından bölgesel olmasına karşın aldığı kararlar bakımından millî bir kongredir.
İlk defa geçici bir hükûmetin kurulacağından bahsedilmiştir.
Erzurum Kongresi, Sivas Kongresi’ne bir ön hazırlık çalışması niteliğindedir.
İlk kez başkanlığını Mustafa Kemal’in yaptığı dokuz kişilik bir Temsil Heyeti oluşturuldu. Bu Temsil Heyeti bir hükûmet gibi görev yapacaktır. (Temsil Heyeti’nin görevi TBMM’nin açılmasına kadar devam edecektir.)
Erzurum Kongresi’nin bir önemi de Batı Anadolu’da Yunan kuvvetlerine karşı mücadele eden Kuvâ-yi Milliye üzerinde büyük moral etkisi yapmış olmasıdır.
Erzurum Kongresi, Mustafa Kemal’in sivil olarak görev aldığı ilk yerdir. Bölgesel bir kongredir.
Çok önemlidir, öneminin ne derece büyük olduğunu yıllar geçtikçe daha iyi idrak etmekteyiz.
emeği geçen herkese Başta Mustafa Kemal ATATÜRK olmak üzere şükranlarımızı sunuyoruz.
Son demde ülkemizde yaşanan olaylar sizce neyin habercisi ?
Gelin bunu Nutuk’ tan okuyalım.
Nutuk’taki en önemli bölümlerden biri:
“Ulus, savunma gücünden yoksun bırakıldıktan sonra düşmanlar, yurt içine rahatça girdiler. Memleketin doğrudan doğruya işgali için hiçbir engel kalmadı.
Buna karşılık halkın tepkisini önlemek için İstanbul Hükûmeti, halka, ‘İşgaller geçicidir.
İtilaf Devletleri barışa kadar güvenliği sağlamak için bu önlemleri alıyorlar. Sabırlı olun.’ diyordu.
”Halk kandırıldı.”
Ulusun direniş gücü felç edildi.
İstanbul’daki yöneticiler, yurdu savunmak yerine işgalleri meşrulaştırmakla meşguldü.
Oysa gerçek şuydu: Türkiye, fiilen parçalanıyordu. Yurdun bazı bölgelerinde, ulusun kendi kaderini eline alması gerektiği inancı yeşermeye başlamıştı.
Ancak bu çabalar da merkezî yönetim tarafından engellenmeye çalışıldı.
Silahlı Kuvayı Milliye birlikleri, İstanbul Hükûmeti tarafından ‘eşkıya’ ilan edildi.
Bazı bölgelerde halkın kendi kurduğu direniş örgütlerine karşı İstanbul Hükûmeti memurları, askerî birliklerle operasyonlar düzenlediler.
Yani millet hem dış düşmanla hem de içerideki ihanetle mücadele etmek zorunda bırakıldı.”
Tarih tekerrürden ibarettir deyimi buraya tıpa tıp oturuyor değil mi?
Aslında uyuyan milletler için sözler önemini yitirir, bir gün bir sabah uyandığında üzerine kazacağın mezarın bile olmadığını anladığında iş işten geçmiş olacaktır.
Sevgilerimle…