CUMHURİYETTEN BİR GÜN ÖNCE…

Cumhuriyet’in, ilan edilmesinden önce Mustafa Kemal Atatürk;

Tam bir, satranç oyunu kurguladı.

Mevcut sistemin yürümediği ortadaydı.

Kabinedekilerin Meclis’te tek tek oylanması çok zordu.

Üstelik, uyumsuz birçok isim de kabinede yer alıyordu.

Bu durum, hükümetin işleyişini çok zorlaştırdığı gibi;

Devrimlerin, önünde büyük engeldi.

Cumhuriyet’e giden yolda, Atatürk nasıl plan yaptı?

Planın, önündeki engeller nelerdi?

O gece Çankaya’da, yanında kimler vardı?

Ne konuştular?

Muhalefet ne yaptı?

İşte son, 24 saatte yaşananlar…

*

Musrafa Kemal Paşa, 29 Ekim 1923 öncesi hükümette suni bir kriz yarattı.

27 Ekim’de Fethi Okyar’ın başbakanlığında hükümet Atatürk’ün isteğiyle istifa etti.

Mustafa Kemal, Erkân-ı Harbiye-i Umumiye Vekili olan Fevzi Çakmak Paşa’nın görevini hemen bırakmamasını istedi.

Orduya, ihtiyaç duyulabilirdi…

Fethi Okyar, Büyük Millet Meclisi Reisi Mustafa Kemal Paşa’ya sunduğu istifa metninde;

“Ülkenin içinde bulunduğu dahili ve harici sorunların çözülebilmesi için; Meclis’ten tam destek alan bir hükümetin kurulması gerektiği” vurgusu yapmıştı.

O GECE ÇANKAYA KÖŞKÜ

Büyük Millet Meclisi’nde 27 Ekim günü okunan istifa sonrasında ülke hükümetsiz kalmıştı ve bir karmaşa hâkimdi.

Kulisler hareketliydi…

Teşkilatı ve lideri olmayan muhalefet tarafından yeni bir hükümetin kurulması için birtakım girişimlerde bulunuldu.

Hatta İcra Vekilleri Heyeti Reisliği’ni Ali Fuat Paşa’nın üstleneceği bir kabine için de çaba gösterilmiş ancak sonuca ulaşılamamıştı.

Hükümet kurmak, hiç de kolay değildi…

Her vekil Meclis tarafından tek tek oylanarak kabineye seçiliyordu.

Mustafa Kemal’in direktifiyle daha önceki vekillerden hiçbirinin yeni hükümette görev almayı kabul etmemesi de hükümet kurma çabalarını imkânsız hale getirmişti.

Meclis’te bir uzlaşma temin edilemediğinden yeni kabine oluşmuyordu.

Mustafa Kemal’in planı, tıkır tıkır işliyordu…

Cumhuriyet’in ilan edilmesiyle vekillerin Meclis tarafından ayrı ayrı seçilmesi usulüne son verilecek;

Kabine, “icra vekilleri heyeti reisi” yani başbakan tarafından belirlenecekti.

28 Ekim Pazar akşamı muhalif gruptan;

🔸 Doktor Adnan,
🔸 Rauf Bey,
🔸 Refet Paşa,
🔸 Ali Fuat Paşa,

İstanbul’da Halife “Abdülmecid Efendi” ile buluştu.

Mustafa Kemal Paşa, bu gibi buluşmalardan ziyadesiyle rahatsızdı…

Aynı saatlerde ise Mustafa Kemal;

Çankaya’da ekibini topladı.

O gece köşkte;

🔹 Rize Milletvekili,
Fuat Bey,
🔹 Afyon Milletvekili,
Ruşen Eşref Bey,
🔹 Kemalettin Sami Bey,
🔹 Halit Paşa,
🔹 Kazım Paşa,
🔹 İsmet Paşa,
🔹 Fethi Bey vardı…

Mustafa Kemal günlerdir satranç oynuyordu.

Her hamlenin, bir karşılığı vardı…

Devletin içinde bulunduğu krizden çıkmanın yolunu yakın arkadaşlarına tek tek açıkladı;

“Efendiler, yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz!”

İLK MADDE DEĞİŞTİ:  “CUMHURİYET”

Mustafa Kemal bunun nasıl gerçekleşeceğini arkadaşlarına detayıyla, o gece Çankaya’daki yemekte anlattı.

Ertesi gün yapılacakları herkes not etti…

Yemek sonrasında, İsmet Paşa hariç;

Misafirlerin hepsi gece Çankaya’dan ayrıldı…

Cumhuriyet’in kuruluşuyla ilgili yasa tasarısı taslağını İsmet Paşa’yla birlikte gece hazırladılar.

Sabah gün aydınlanana kadar bir masa etrafında;

Anayasa (Kanun-ı Esasi) maddelerini ve yapılacak değişiklikleri de tek tek belirlediler.

Aynı zamanda ertesi gün Meclis’te alınacak tavır da konuşuldu.

İsmet Paşa, tüm bunları kaydetti…

20 Ocak 1921 tarihli Anayasa’nın devlet biçimini belirleyen maddelerinden en önemli değişiklik birinci maddede yer alacaktı;

“Türkiye Devleti’nin   hükümet biçimi; CUMHURİYET’tir.”

🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷

EGEMENLİK KAYITSIZ ŞARTSIZ MİLLETİNDİR

BENİM NACİZ VÜCUDUM BİR GÜN ELBET TOPRAK OLACAKTIR

FAKAT TÜRKİYE CUMHURİYETİ İLELEBET PAYİDAR KALACAKTIR

💨💨💨💨💨

EFENDİLER YARIN CUMHURİYETİ İLAN EDECEĞİZ

(28 EKİM 1923)

Turan ÇATAL
Araştırmacı Gazeteci-Yazar

EGEDE YAŞAM  :::  Özgür İnternet Gazetesi

Halkın ve Sadece Haklının Yanında…

YAŞASIN CUMHURİYET…

MUSTAFA KEMAL’İN ASKERLERİYİZ…

NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE…