BU KADINI TANIYOR MUYUZ
Tüm kariyerini yazsam, uzun olacak ve kimse okumayacak. O yüzden kısa kesiyorum.
1926’da İzmir’de doğdu. Bir süre İstanbul’da yaşadıktan sonra, Ankara Kız Lisesi’inden Hasan Ali Yücel’in elinden Atatürk’ün Nutkunu ve takdirname alarak mezun oldu.
Babası;
–”Kızım, oku, kendini yetiştir ve memleketin için bir şeyler yap.”
MEMLEKETİN İÇİN BİR ŞEYLER YAP
Memleketine bir şeyler yapmak için okuyacaktı. İstanbul Üniversitesi, Yüksek Matematik Bölümüne girdi.
O zamanlar üniversitelerimizde Nazi Almanya’sından kaçıp Türkiye’ye sığınmış çok değerli uzmanlar çalışıyorlardı. Matematiğin ek dersi Astronomi idi. Dilhan astronomiye merak saldı.
Üniversiteyi bitirdi; Ankara Üniversitesi’nde Astronomi Bölümü’nü açan Prof. Dr. Tevfik Oktay Kabakçıoğlu’nun yanına fahri asistan oldu; iki yıl ücret almadan çalıştı.
1953’te lisansüstü astrofizik çalışmaları için, ABD Michigan Üniversitesi’ne gitti.
Türkiye’ye döndüğünde, AÜ, Astrofizik Anabilim Dalı’nda asistan oldu. Prof. Dr. E.A. Kreiken’in yanında doktora ve doçentlik çalışmalarını tamamladı.
1959 yılında Uluslararası Atom Enerji Ajansı bursu ile Kanada’ya Deep River Atom Enerji Laboratuvarı’nda Prof. Dr. Cameron ile çalışmaya gitti.
Görevi dolayısıyla bilgisayarla tanıştı. Daha önce kullandığı hesap makineleriyle bir haftada yaptığı hesapları bilgisayarla birkaç saniyede yapınca, önünde yeni ufuklar açıldı Prof. Cameron ile birlikte, güneşin tarihi üzerine araştırmalar yaptı.
Kanada’dan sonra, ABD’den aldığı American Soroptimist Federasyonu bursuyla Indiana Üniversitesi’ne bağlı Goethe Link Gözlemevi’ne gitti Bir süre sonra da National Academy of Sciences bursuyla NASA’nın New York’daki Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü’ne katıldı.
BURADA ÇALIŞAN TEK KADINDI
Yıldızların oluşumu ve güneşin incelenmesi ile ilgili çalışmalarından dolayı Apollo başarı ödülünü aldı ve enstitü tarafından California Üniversitesi’ne yıldızların oluşumu ve gelişimi üzerine çalışmak üzere gönderildi.
1968 yılında ODTÜ’de bir yıl misafir profesör olarak çalıştı. Bu sırada TÜBİTAK desteği ile astronomi toplantıları düzenledi.
Öyle ki;
İki yıl içinde bu bilimsel toplantılar sayesinde üniversitelerin her kademesinde çalışan araştırmacılar birbirlerini ve çalışma alanlarını tanıyarak, bilimsel işbirlikleri kurdular.
1969 yılında tekrar NASA’ya çalışmaya gitti. Dört yıl sonra ODTÜ’ye dönerek Astrofizik Anabilim Dalını kurdu. 1977 yılında TÜBİTAK Bilim Ödülünü aldı.
Beş yıl süreyle yaptığı Fen Edebiyat Fakültesi Dekanlığından sonra emekli oldu.
Meslektaşı Prof. Dr. Hakkı Ögelman kendisini şöyle tanımlıyordu:
–“Dış görünüşüne bakarak yaşını tahmin etmek olanaksız. Yıldızlarla, yüksek matematikle uğraşan bir bilim kadınının nasıl olur da bu kadar genç kalmayı başardığının sırrını kimse açıklayamıyor.”
Durmadı;
TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi’nin ortaya çıkmasına emek verdi. Açılışta Gözlemevi Müdürü Prof. Dr. Zeki Aslan tarafından kendisine bir onur plaketi verildi.
Prof. Dr. Dilhan Eryurt, 19 Eylül 2012 tarihinde sonsuzluğa gitti.
Anısına saygıyla…
Turan ÇATAL
Araştırmacı Gazeteci-Yazar
EGEDE YAŞAM
Özgür İnternet Gazetesi – Halkın Yanında