29 EKİM 1923 GÜNÜ
Baylar, bir saat süre tanıyın:
*
29 Ekim 1923 Pazartesi günü öğleden önce;
Halk Fırkası Fethi Bey’in başkanlığında toplanarak genel kurula yeni bir “Bakanlar Kurulu* listesi sundu.
Genel kurulda, milletvekilleri arasında tartışmalar başladı.
Liste hazırlanırken Ankara’da olmayanlar, kendisine danışılmadığını ileri sürenler oldu.
Söz alıp, kürsüden itirazlarını dile getirenlerden oldu.
Anlaşıldı ki yeni kabine yine seçilemeyecekti.
Kemalettin Sami Paşa, bir yönerge teklif etti.
Buna göre, Mustafa Kemal Paşa;
Genel başkan olarak, sorunu çözümleme için;
Genel kurul tarafından görevlendirilmesini talep etmişti.
Mustafa Kemal Paşa, Çankaya’daki konutundan gelişmeleri takip ediyordu.
Yönergenin, kabul edilmesi ardından…
Meclis’e gelip, doğrudan kürsüye çıktı;
“Baylar, bakanlar kurulu seçiminde görüş ayrılığına düşüldüğü anlaşılmıştır.
Bana bir saat süre tanıyın, bulacağım çözüm yolunu bilginize sunarım” dedi.
Mustafa Kemal Paşa’nın günlerdir kurduğu planda sona gelinmişti.
Öğleden sonra, kürsüye yeniden çıkan Mustafa Kemal Paşa şunları söyledi;
“Arkadaşlar, çözümlenmesinde güçlüğe uğradığınız sorunların nedeni ve etmeni;
Bütün arkadaşlarca anlaşıldığı kanısındayım.
Eksiklik ve kötülük;
Uygulamakta olduğumuz “yöntem” ve “biçimdedir”.
Gerçekten, yürürlükteki anayasamız gereği “Bakanlar Kurulu” oluşturmaya giriştiğimizde;
Bu arkadaşların her biri Bakanlar ve Bakanlar Kurulu seçmek gereğinde bulunuyor.
Hepimizin birden, Bakanlar Kurulu seçmek gereğinde bulunmamızdan doğan güçlüğü giderme zamanı gelmiştir.
Geçen dönemde de böyle güçlüklerle karşılaşılıyordu.
Görülüyor ki bu yöntem;
Kimi zaman, çok karışıklığa yol açıyor.
Yüksek kurulunuz, bu sorunun çözümü için beni görevlendirdiniz.
Ben de bu açıkladığım kanıdan esinlenerek;
Düşündüğüm, biçimi saptadım…
Onu önereceğim…
Önerim, kabul edilirse güçlü ve uyumlu “Hükümet Kurma” olanağı doğacaktır.
Devletimizin biçim ve niteliğini saptayan ve hepimiz için amaç olan anayasamızın;
Kimi noktalarını, açıklamak gereklidir.
Öneri şudur.”
Dedikten sonra, bilinen taslağı okutmak için yazmanlardan birine uzatarak kürsüden ayrıldı.
UĞULTULAR YÜKSELİYOR
Cumhuriyet’e geçişi, içeren taslak okununca;
Milletvekillerinin, bir kısmından “uğultular” yükseldi.
İtiraz edenler de vardı…
Ve anayasanın, oldu bittiye getirilerek değiştirilmeyeceği;
Hukukçuların ve başka kişilerin de görüşleri alınması isteniyordu.
Konya milletvekili ve aynı zamanda hukukçu olan Eyüp Sabri Efendi;
“Biz Gazi Paşa Hazretlerini hakem yaptık.
Meclis’in, anayasamızı değiştirme yetkisi apaçıktır.
Hükümetimizin biçimi kesinlikle “Cumhuriyet” olacaktır” diye çıkıştı.
Ardından, İsmet Paşa söz aldı;
“Parti Başkanı’nın, önerisi kabule ve gereksinime kesindir.
Dünya bizim bir hükümet biçimi görüştüğümüzü biliyor.
Bu görüşmelerimizi bir sonuca bağlayıp açıklamamak;
Güçsüzlüğü düzensizliği sürdürmekten başka bir şey değildir.
Bir deneyimden söz edeyim.
Avrupa siyasetçileri bu konuda beni uyardılar.
Devletinizin, “Başkanı” yoktur…
Şimdiki başkanınız, “Meclis başkanıdır…”
Demek ki siz ayrı bir başkan bekliyorsunuz.
Avrupa düşüncesi, işte budur…
Oysa biz, böyle düşünmüyoruz.
Ulus, egemenliğine, ve alın yazısına, eylemsel olarak el koymuştur.”
Öyleyse bunun yasal anlamını açıklamaktan neden çekiniyoruz?
Cumhurbaşkanı olmadan, “Başbakan” seçme önerisi yasadışı olur.
Bunda, kuşkuya yer yoktur…
Başbakanın seçimini yasal ve olanaklı kılabilmek için Gazi Paşa Hazretleri’nin önerisinin de “yasallık” kazanması gereklidir.
Genel güçsüzlüğün, sürdürülmesi doğru değildir.
Partinin, bütün ulusa karşı yüklendiği sorumluluğun gereklerine uyarak doğru davranmak zorunludur.”
YAŞASIN CUMHURİYET
İtirazlar, konuşmalar saatlerce sürdü…
Önerinin maddeleri tek tek okunarak görüşülüp kabul edildi.
Hava kararmış, saatler 18.00’i gösteriyordu.
Yasa tasarısı anayasa komisyonunca tutanağa bağlandı.
Başkanvekili sıfatıyla İsmet Paşa kürsüden;
“Anayasa komisyonu, anayasanın değiştirilmesi konusundaki tasarının ivedilikle ve hemen görüşülmesini istiyor” dedi.
Meclis’te ağırlıklı çoğunluk “Kabul” diye bağırdı.
Sonunda birçok milletvekilinin oyuyla Anayasa’daki değişiklik kabul edilirken saatler 20.30’u gösteriyordu.
15 dakika sonra da “Cumhurbaşkanı seçimi” yapıldı.
Yeni Cumhurbaşkanı için oylamaya katılan 158 milletvekilinin tamamının oyunu alan;
Ankara Milletvekili, Mustafa Kemal Paşa;
Türkiye Cumhuriyeti’nin, İlk Cumhurbaşkanı seçildi.
Kürsüye çıkarak şöyle konuştu;
“Sayın arkadaşlarım, dünya çapında önemli ve olağanüstü olaylar karşısında;
Saygıdeğer, ulusumuzun gerçek öngörüş ve uyanıklığına değerli bir belge olan;
Anayasamızın kimi maddelerini açıklamak için yüksek kurulunuza önerilen yasa tasarısının kabulü dolayısıyla;
Türkiye Devleti’nin, gerçekten dünyaca bilinen, bilinmesi gereken niteliği, uluslararası belli adıyla adlandırıldı.
Bunun, doğal gereği olmak üzere;
Bugünden, değin doğrudan doğruya Meclis’in başkanlığında da bulundurduğunuz;
Arkadaşınıza, yaptırdığınız görevi, Cumhurbaşkanı sanıyla yine bu arkadaşınıza…
Bu güçsüz arkadaşınıza, veriyorsunuz…
Bundan dolayı, yüce topluluğunuza ruhumun;
Bütün içtenliğiyle, teşekkür ederim…
Baylar, yüzyıllardan beri doğuda kıyıma ve haksızlığa uğramış ulusumuz;
Türk ulusu, gerçekte yaratılıştan gelen güzel niteliklerden yoksun sayılıyordu.
Son yıllarda ulusumuzun eylemsel olarak gösterdiği;
Kavrayış, anlayış, kendisi için kötü sanıda bulunanların;
Ne denli aymaz, ve incelemeden uzak;
Görünüşe düşkün, insanlar olduğunu da pek güzel kanıtladı.
Ulusumuz, taşıdığı nitelikleri ve değeri;
Hükümetinin yeni adıyla, uygarlık dünyasına da göstermede daha başarılı olacaktır.”
🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷🇹🇷
TÜRK MİLLETİNİN TABİAT VE ADETLERİNE
EN UYGUN İDARE CUMHURİYET İDARESİDİR
💨💨💨💨💨
CUMHURİYET YÜKSEK AHLAKİ DEĞER
VE
NİTELİKLERE DAYANAN BİR İDAREDİR…
CUMHURİYET FAZİLETTİR.
💨💨💨💨💨
CUMHURİYET FİKRİ HÜR VİCDANI HÜR İRFANI HÜR NESİLLER İSTER…
Turan ÇATAL
Araştırmacı Gazeteci-Yazar
EGEDE YAŞAM ::: Özgür İnternet Gazetesi
Halkın ve Sadece Haklının Yanında…
YAŞASIN CUMHURİYET…
MUSTAFA KEMAL’İN ASKERLERİYİZ…
NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE…